Jakiego wariantu angielskiego warto się uczyć? Jakie odmiany angielskiego są używane na świecie?

Wiele osób rozpoczynających naukę zastanawia się: jakiego wariantu angielskiego warto się uczyć? Czy wystarczy znać jedną odmianę: brytyjską lub angielska? A może trzeba rozumieć kilka? Wraz z globalnym zasięgiem angielskiego pojawiły się różne jego warianty. Różnią się akcentem, słownictwem, a czasem także pisownią. Którego wariantu angielskiego się uczyć?

Na początku uspokajamy: użytkownicy wszystkich „wersji” angielskiego na pewno będą się w stanie porozumieć. Czasem na początku może wymagać trochę wysiłku oswojenie się z akcentem – ale finalnie nie powinno być problemy z komunikacją. A który wariant angielskiego wybrać jako ten, który będzie „nasz”?

Najbardziej znane odmiany angielskiego

Najczęściej mówi się o dwóch głównych wariantach języka angielskiego: angielski brytyjski (British English) i angielski amerykański (American English).

British English to odmiana używana w Wielkiej Brytanii i wielu krajach Wspólnoty Narodów (ang. Commonwealth of Nations) organizacji zrzeszającej 56 państw, z których większość stanowią dawne kolonie Imperium Brytyjskiego. Są to m.in.: Wielka Brytania, Malta, Kanada, Jamajka, Pakistan Australia i Nowa Zelandia.

British English charakteryzuje się specyficzną wymową oraz tradycyjną pisownią. Warto jednak zauważyć, że i w obrębie British English spotkamy się z wieloma bardzo różnymi akcentami, które zależeć mogą nie tylko od regionu, ale także sfery społecznego, wykształcenia itp. Przykładowe różnice British English w porównaniu z amerykańską odmianą angielskiego:

• colour zamiast color
• centre zamiast center
• lift zamiast elevator
• flat zamiast apartment

W wielu krajach Europy British English to ta wersja, które uczy się w szkołach. W polskich szkołach tradycyjnie uczy się właśnie tej odmiany.

Angielski amerykański (American English)

Wersja określana jako „amerykańska” Jest obecnie najbardziej rozpowszechnioną odmianą angielskiego na świecie. Jego popularność wynika z wpływu kultury amerykańskiej – filmów, muzyki, Internetu i biznesu.

Charakterystyczne cechy American English, widoczne na tle British English:

• uproszczona pisownia (color, center, traveler)
• nieco inna wymowa wielu słów
• inne słownictwo w codziennych sytuacjach

Przykłady różnic:

• truck zamiast lory (ciężarówka)
• sidewalk zamiast pavement (chodnik)
• gas zamiast petrol (benzyna)
• vacation zamiast holiday (urlop)
• cookie zamiast biscuit (ciastko)
• schedule zamiast timetable (harmonogram)
• line zamiast queue  (kolejka)

Amerykański angielski dominuje w:

• Stanach Zjednoczonych, Meksyku, Kolumbii czy na Filipinach
• biznesie międzynarodowym
• branży technologicznej i internetowej

Czy są inne wyraźnie odróżnialne warianty języka angielskiego?

Poza brytyjskim i amerykańskim istnieje wiele innych odmian angielskiego, które wykształciły się w różnych częściach świata, choć one też bazują na British English lub American English. Różni je przede wszystkim akcent i słownictwo. Poniżej kilka przykładów:

Angielski australijski

Pod względem słownictwa australijski angielski jest mieszanką wpływów brytyjskich i amerykańskich, ale posiada też własne charakterystyczne wyrażenia. Australijczycy często skracają słowa i tworzą potoczne formy, które są elementem lokalnej kultury językowej. Przykłady typowych australijskich skrótów:

• arvo – afternoon
• servo – stacja benzynowa
• barbie – barbecue
• brekkie – breakfast

Wiele osób zastanawia się, czy angielski australijski jest bliższy brytyjskiemu czy amerykańskiemu. Z historycznego punktu widzenia Australia była kolonią brytyjską, dlatego pierwotnie używano tam brytyjskiej odmiany języka. Do dziś widać to w kilku elementach. Australijski angielski zachował brytyjską pisownię, np.:

• colour
• organise
• centre

Pod tym względem jest zdecydowanie bliższy brytyjskiemu angielskiemu niż amerykańskiemu. Największą różnicę między angielskim australijskim a brytyjskim stanowi akcent. Australijska wymowa jest bardzo charakterystyczna i dla osób uczących się języka może być trudniejsza do zrozumienia niż standardowa wymowa brytyjska.

Angielski indyjski (Indian English) – jedna z najważniejszych odmian języka angielskiego

Jedną z najbardziej rozpowszechnionych odmian angielskiego na świecie jest angielski używany w Indiach i w części Azji. W samych Indiach językiem angielskim posługuje się ponad 100 milionów osób, a dla wielu z nich jest to język administracji, edukacji i biznesu.

Angielski w Indiach ma szczególną historię. Język ten został wprowadzony w okresie kolonialnym przez Wielką Brytanię i do dziś pełni funkcję jednego z języków urzędowych państwa. W kraju, w którym istnieje kilkaset języków regionalnych, angielski jest często neutralnym językiem komunikacji między mieszkańcami różnych regionów – specyficznym łącznikiem dla miejscowej ludności, choć przecież narzędzie pierwotnie „obcym”. Dla przedstawicieli innych narodów może być zaskoczeniem, że dwóch Hindusów w Europie porozumiewa się po angielsku – wbrew jednak pozorom może to być dla nich najłatwiejszy sposób komunikacji. Indie słyną z ogromnej ilości bardzo zróżnicowanych języków funkcjonujących na terenie tego Państwa. Niektóre źródła podają, że w Indiach używa się około 1600 języków i dialektów. Wg spisu powszechnego w roku 2011 ustalono, że 121 języków posiada w Indiach minimum 10 000 użytkowników. A jest wiele języków używanych przez bardzo małe społeczności. Charakterystyczna dla Indii odmiana języka nazywana jest Indian English.

Charakterystyczne cechy „angielskiego indyjskiego”

Angielski używany w Indiach różni się od brytyjskiego i amerykańskiego głównie:

• wymową
• intonacją
• niektórymi konstrukcjami gramatycznymi
• słownictwem

Część słownictwa powstała pod wpływem języków lokalnych, takich jak hindi, bengalski. urdu czy tamilski. Przykłady typowych zwrotów:

• prepone – „przesunąć spotkanie na wcześniejszą godzinę” (jako przeciwieństwo postpone)
• do the needful – „wykonać to, co konieczne”
• kindly revert – „proszę odpowiedz”

W biznesowej komunikacji międzynarodowej takie zwroty są rozumiane, choć czasem brzmią nietypowo dla osób z Europy czy USA.

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech angielskiego indyjskiego jest specyficzna intonacja i akcent, który dla osób przyzwyczajonych do brytyjskiego lub amerykańskiego angielskiego może być początkowo trudniejszy do zrozumienia. Wynika to z wpływu fonetyki języków indyjskich. Często zmienia się na przykład sposób wymawiania spółgłosek t, d czy r. Warto jednak pamiętać, że w Indiach istnieje ogromna różnorodność akcentów – w zależności od regionu mogą one znacznie się od siebie różnić.

Angielski w innych krajach Azji poza Indiami

Specyficzne warianty angielskiego powstały także w wielu innych krajach Azji, na przykład w:

• Singapurze
• Malezji
• Filipinach
• Hongkongu

W Singapurze funkcjonuje nawet specyficzna odmiana nazywana Singlish (Singapore English), która łączy angielski z elementami języków chińskich i malajskich. W praktyce oznacza to, że angielski w Azji często przybiera lokalne formy, ale w formalnej komunikacji biznesowej zazwyczaj używana jest standardowa wersja języka.

Czy różnice między wariantami angielskiego mogą powodować nieporozumienia?

Różnice między wariantami angielskiego dotyczą głównie pisowni, słownictwa i wymowy. Najczęściej nie powodują one poważnych problemów komunikacyjnych. Osoba znająca jeden wariant zazwyczaj bez problemu rozumie drugi.

Zdarzają się jednak sytuacje, w których różnice słownikowe mogą prowadzić do drobnych nieporozumień. Np.: słowo „pants oznacza w USA spodnie.  Rozmówca w Wielkiej Brytanii zrozumie je jako „bielizna”. Różnica jest tu dość znacząca. Inny przykład to chips, które w Wielkiej Brytanii oznacza frytki (popularne danie kuchni ulicznej to fish and chips). W USA to po prostu chipsy – czyli znaczenie takie, jakie rozumiemy w Polsce. Są to jednak raczej ciekawostki językowe niż realna bariera komunikacyjna.

Jakiego angielskiego warto się uczyć?

Najważniejsze jest nie to, którą odmianę wybierzesz, ale regularna praktyka i umiejętność komunikacji. Najlepszym wyjściem jest ćwiczenie rozumienia i komunikacji w wielu wariantach języka angielskiego. Zapewnia to oczywiście kontakt z wieloma native speakerami z różnych części globu i dysponujących doświadczeniem z życia w różnych krajach. Właśnie takich lektorów spotkasz w Meet the World – to nasza cecha rozpoznawcza. U nas możesz rozmawiać z wieloma anglojęzycznymi osobami i oswoić się z wieloma akcentami i sposobami wymowy. W globalnym świecie liczy się przede wszystkim zrozumiałość.

Zdjęcie tytułowe: freepik